Kluczowe wymagania dla efektywnego i przewidywalnego CBAM

• Strona główna
• Artykuły
• Kluczowe wymagania dla efektywnego i przewidywalnego CBAM

2026-06-25

Organizacje branżowe z zadowoleniem przyjęły propozycję Komisji Europejskiej, która ma wzmocnić CBAM poprzez rozszerzenie przepisów antycyrkumwencyjnych, objęcie mechanizmem wybranych sektorów downstream oraz zaostrzenie zasad śledzenia pochodzenia towarów. Chociaż popierają ogólny kierunek zmian, uważają, że niektóre zapisy wymagają dalszego wzmocnienia lub doprecyzowania, aby mechanizm był skuteczny, przewidywalny i spójny z systemem ETS.

Kluczowe postulaty branży nawozowej:

Ochrona przed obchodzeniem mechanizmu 

Zapewnienie odporności CBAM na praktyki obchodzenia przepisów jest niezbędne dla zachowania jego integralności środowiskowej i równego traktowania produkcji unijnej oraz importu. Branża wskazuje, że propozycja Komisji wprowadza pojęcie „nadużyciowych praktyk”, ale nie obejmuje wprost zjawiska resource shuffling, czyli kierowania czystej produkcji do UE, przy jednoczesnym przekierowywaniu bardziej emisyjnej produkcji na inne rynki lub rynek krajowy. Praktyka ta musi być wyraźnie zakazana. Należy określić precyzyjne kryteria jej identyfikacji, w tym znaczne różnice w intensywności emisji między towarami trafiającymi na rynek UE a tymi eksportowanymi lub sprzedawanymi lokalnie.

Rozwiązanie dla eksportu 

Sektory CBAM apelują o trwałe rozwiązanie dla unijnego eksportu, które zrekompensuje brak równoważnych kosztów węglowych u zagranicznych konkurentów na rynkach trzecich. Kluczowe jest utrzymanie w sposób zgodny z zasadami WTO darmowych alokacji na cele eksportowe, aby europejscy producenci nie tracili konkurencyjności na rynkach pozaunijnych z powodu asymetrii regulacyjnej, kosztów emisji i energii.

Brak możliwości usuwania towarów i krajów z zakresu CBAM 

Branża nawozowa stanowczo sprzeciwia się możliwości nagłego wyłączania towarów lub całych krajów z zakresu stosowania CBAM. Takie działania, motywowane krótkoterminowymi względami rynkowymi, geopolitycznymi czy naciskami politycznymi downstream, podważałyby przewidywalność inwestycji w dekarbonizację i destabilizowały cały system ETS. W związku z tym proponowane art. 27a i 28a powinny zostać całkowicie usunięte z aktu prawnego.

Zwiększona traceability (śledzenie pochodzenia) 

Kluczowe dla skuteczności mechanizmu jest znaczące zwiększenie śledzenia importowanych towarów. Branża nawozowa wzywa do obowiązkowego podawania w deklaracjach celnych szczegółowej informacji o składzie chemicznym i materialnym (poprzez rozbudowane kody TARIC) oraz dokładnego miejsca produkcji w przypadku towarów o podwyższonym ryzyku cyrkumwencji.

Kredyty międzynarodowe 

W obliczu rosnącej ceny i oczekiwanego niedoboru uprawnień ETS, sektor nawozowy popiera rozważenie alternatywnych form rozliczania kosztów emisji. Jednocześnie podkreśla, że dopuszczenie płatności za pomocą międzynarodowych kredytów węglowych dla importerów jest możliwe dopiero wtedy, gdy identyczną możliwość uzyskają europejscy producenci w ramach samego systemu ETS.

- Liczymy na konstruktywną współpracę z prawodawcami unijnymi przy finalizacji prac nad CBAM - mechanizmem, który ma wspierać realizację celów klimatycznych UE przy jednoczesnym zabezpieczeniu konkurencyjności europejskiego przemysłu – podkreślają przedstawiciele Fertilizers Europe.

CBAMprawoFertilizers Europe